بطريق كوفتن و افشردن و نيز نافع است شربت خشخاش درين علت اگر بىخوابى بسيار باشد امّا اين معالجه را اگر موقوف دارند بهتر باشد بنا بر مقرر « 1 » اطبّا كه تحذير دماغ و اعصاب مخاطره است و نيز نفع بليغ دارد آشاميدن لعاب اسبغول با جلّاب موافق مرض و اگر سبب ورم دماغ صفراوى صرف باشد و اين مسمّى خالص بقرانيطس است و علامت او زردى هر دو چشم و بسيارى حرارت و زردى روى و زردى زبان و كمى راحت و بسيارى هذيان گفتن و بىخواب بودن و خفت سر و دماغ و خشكى چشم و منخرين و شدت عطش و غضب و بدخلقى و زردى قاروره و ناريت آنكه مراد غلبه و اشتداد صفراست در بول و سرعت نبض و علاج درين مقام صرف عنايت طبيب است بجانب تبريد مزاج سر و ترطيب آن و ماليدن و عرق كردن سر در روغن گل و اندك سركه و عرق كردن سر بروغن بنفشه نيز از علاجات حسنه است و روغن كدو نيز درين مقام نافع است بطريقه مذكوره و بالجمله تقويت دماغ بمبرّدات تا زود قبول آفت نكند و اسهال طبيعت به آب فواكه و مطبوخ آنكه سابقا مذكور شد و آب زردآلوى خشك كه در آب نقيع كرده باشند و آب انارين شيرين و ترش نيز كه بعصر اخراج آن كرده باشند با شحم آن مفيد است و اختيار جلّاب صباحا بر نهار از تمر هندى ده درم و تخم كاسنى سه درم و عناب و آلوى بخارا از هريك بست عدد و قند سفيد ده درم و ترنجبين پانزده درم و اقتصار اگر هر يك غذا كه باشد بر آب كشك جو جوشيده كه درو اندك خشخاش و بنفشه و عناب و سپستان نيز جوشيده باشد و شربت بنفشه و بنفشه مربّى نيز درين مرض بسيار نافع است و استعمال لخلخهاى بارد رطب نيز كه در سرسام

--> ( 1 ) ن - مقام